Nghệ thuật chiếu sáng

Sự nhìn màu trong thiết kế chiếu sáng nghệ thuật

 sự nhìn màu:
Năm 1756, M. V. Lomonoxov là người đầu tiên nói rằng trong mắt người có ba loại tế bào cảm thụ màu của ánh sáng: loại trội với màu đỏ, loại trội với màu lục và loại trội với màu xanh da trời. Từ đó ông đưa ra lý thuyết ba màu của mắt, với những tiến bộ của khoa học, y học ngày nay, người ta đã xác nhận lý thuyết trên, chỉ khác một chút: tế bào thứ ba trội với màu lam. Ngoài ra người ta cũng phát hiện thêm loại thứ tư nhạy cảm với cả ba màu, nhờ đó ta có cảm giác về độ chói. Tùy theo tương quan giữa cảm giác của ba loại tế bào trên với ánh sáng, mà chúng ta cảm nhận được màu sắc của mọi vật. Nếu ánh sáng tới mắt là ánh sáng đỏ (hay lục, xanh) thì chủ yếu các tế bào đỏ (hay lục, xanh) phản ứng. Nếu ánh sáng tới mắt là ánh sáng tổng hợp thì cả ba loại tế bào cùng phản ứng và tùy theo tương quan giữa chúng mà ta có cảm giác về màu sắc tới mắt. Khi phản ứng của ba loại tế bào cảm quan không đều, ta có cảm giác màu có sắc, khi phản ứng của chúng đều nhau, ta có cảm giác màu vô sắc.
Một bằng chứng của lý thuyết ba màu là bệnh mù màu ở một số người. Có một số người không cảm thụ được màu đỏ, số khác thì màu lục, và loại thứ ba là màu xanh. Lúc đó, cảm giác màu sắc của họ về thế giới xung quanh hoàn toàn đảo lộn so với người bình thường.
 Màu và sắc
Theo bản chất vật lý thì màu và sắc không phải là một khái niệm đồng nhất. Tất cả các màu chúng ta gặp trong tự nhiên có thể chia ra làm hai nhóm: màu vô sắc và màu
có sắc.
– Màu vô sắc như màu đen, trắng và xám (giữa đen và sáng) chúng không có trong phổ ánh sáng mặt trời nên cũng có thể gọi chúng là “không màu”. 
– Màu có sắc là tất cả các màu có trong’phổ ánh sáng, các màu pha trộn giữa chúng (trừ một số trường hợp ngoại lệ) như màu tía, là màu pha trộn giữa đỏ và tím với các tỷ lệ khác nhau (như màu hoa cà, anh đào…). Các màu tía cũng không có trong phổ ánh sáng và là vạch nối giữa màu đỏ và màu tím.
 độ nhạy cảm theo phổ ánh sáng
Độ nhạy cảm ánh sáng của mắt người trong phổ ánh sáng không đều nhau khi bước sóng khác nhau. Trong ánh sáng ban ngày, mắt nhạy cảm nhất với tia vàng lục (bước sóng X = 555nm) và giảm dần về hai phía tím và đỏ. Trong ánh sáng ban đêm hay hoàng hôn, độ nhạy cảm lớn nhất của mắt người lại ở tia xanh lục (X = 510nm) và cũng giảm dần đến tím và cam. Hiện tượng này gọi là hiệu ứng Puckin (tên một nhà nghiên cứu người Czech).
CIE đề nghị dùng độ nhạy cảm tương đối dưới dạng một hàm số Vx để đánh giá sự thay đổi độ nhạy cảm ánh sáng này của mắt (so với độ nhạy cảm ở tia vàng lục). Đồ thị trên biểu diễn độ nhạy cảm tương đối Vx-
 Hệ thống Munsell để phân biệt màu
Cách phân loại hay được sử dụng nhất ở Anh, Mỹ đối với mầu bể mặt là hệ Munsell. Nọ phân biệt 3 loại mầu sau (hình 1.3). 

Sự nhìn màu trong thiết kế chiếu sáng nghệ thuật 1
1. Mầu (hue): khái niệm về mầu, sử dụng những thuật ngữ mầu thông thường như: đỏ vàng, xanh, tím nhưng được chia nhỏ thành 5 loại.
2. Giá trị (value): thước đo khách quan của độ phản xạ bề ngoài sáng hay tối theo thang giá trị từ 0 (đen hoàn toàn) đến 10 (trắng hoàn toàn). Trong thực tế giá trị từ 1 – 9 là hay gặp. Có thể quy đổi thành hệ số phản xạ theo công thức R = V(V – 1).