Nghệ thuật chiếu sáng

Nhu cầu nhận thức về màu sắc, hình dáng bề ngoài, sự tương phản biến hóa p2

Nhu cầu nhận thức về màu sắc, hình dáng bề ngoài, sự tương phản biến hóa p2 1      

Hay ở hình 2.9a một bộ mặt được chiếu sáng bằng một nguồn sáng có cường độ mạnh tạo ra bóng đổ đậm đen che lấp mất những con mắt, mà đối với mặt người thì con mắt là đối tượng quan trọng mang cái thần để nhận biết được khuôn mặt, nên khuôn mặt trong trường hợp này không thể được xác định. Ở hình 3.9b cũng với bộ mặt ấy, nhưng được chiếu sáng với nguồn sáng có cường độ thấp hơn, tỏa rộng hơn nên bóng đổ được tạo ra mờ nhẹ hơn, thị giác con người có thể nhìn thấy hình dáng của hai con mắt, tạo điều kiện cho tri giác xác định được hình dáng, khối của khuôn mặt một cách đầv đủ. Ngược lại, rọi mặt bằng một nguồn sáng trực diện mạnh hay quá yếu sẽ tạo cho bộ mặt bị phẳng thiếu những gồ ghề cần thiết cho sự nhận diện chính xác và rõ.
         Như vậy, thông tin thu nhận được qua thị giác sẽ đáp ứng được đầy đủ nhu cầu của tri giác con người về hình dáng bề ngoài vật thể, nếu như giải pháp chiếu sáng thỏa mãn điều kiện chiếu sáng không những là để thấy được phần sáng mà còn phải thấy được cả phần tối trên bề mặt vật thể. Con người sẽ cảm thấy gò bó, hay kì quái khi sự vật được chiếu sáng lại không phản ánh chính xác hình dáng bề ngoài của nó như tri giác con người mong đợi.

         Ví dụ, tri giác con người luôn mong đợi nhìn thấy một bức tường có bề mặt phẳng, bởi vì hầu hết các bức tường mà con người thường gặp đều bề mặt được chiếu sáng toàn bộ, với cùng một cường độ ánh sáng và không có bóng đổ sẫm màu trên bề mặt phẳng vì không có vật nào nhô nổi trên bề mặt, thì đều cho thông tin tới não người là các bức tường có bể mặt phẳng. Nhưng một bức tường có bề mặt được chiếu sáng bằng nhiều nguồn sáng có cường độ cao, và tập trung tạo thành các mảng đậm nhạt khác nhau trên bề mặt tường (hình 2.10) thì thông qua thị giác não sẽ nhận được thông tin là bề mặt tường không phẳng do các mảng sẫm giống như bóng đổ của vật thể nào đó nổi trên bề mặt của tường, điều này ngược lại với sự mong đợi của tri giác, nên gây ra cảm giác ngỡ ngàng, kỳ lạ. Tri giác con người đã quen thuộc với hướng chiếu sáng các đồ vật từ trên cao xuống của ánh sáng tự nhiên, do vậy sự gây nhiễu cho tri giác nhận biết hình dáng bề ngoài của vật thể có thể xảy ra nếu như ta chiếu sáng một vật thể nào đó bằng hướng chiếu ngược lại với hướng chiếu của ánh sáng tự nhiên.
         Con người đôi khi sẽ không nhận ra chính khuôn mặt của mình, nếu như nó được chiếu sáng từ dưới hất lên, ngược lại với hướng chiếu từ trên xuống của ánh sáng thiên nhiên mà tri giác con người thường xuyên gặp trước đây. Nếu sự phân biệt, nhận biết của thị giác đối với các sự vật và vật thể không thể thực hiện được vì không có bóng đổ và bóng bản thân, thì sự tương phản phong phú về màu sắc cũng như độ sáng sẽ đóng vai trò quan trọng hơn là việc tăng thêm cường độ chiếu sáng. Một hình tròn màu đen trên tờ giấy trắng dễ được thị giác nhận biết cho dù chúng được quan sát dưới ánh sáng với cường độ sáng thấp, ngược lại cũng hình tròn đó trên giấy trắng nhưng có màu vàng nhạt thì thị giác khó nhận biết hơn, cho dù chúng được quan sát dưới ánh sáng có cường độ cao. Sự tăng độ tương phản độ sáng, màu sắc bề mặt giữa các sự vật không nổi khối để cải thiện sự nhận biết chúng bằng thị giác bao giờ cũng đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn 
là bằng sự tãng cường độ chiếu sáng.