Nghệ thuật chiếu sáng

Nhu cầu được quan hệ với thế giới thiên nhiên bên ngoài thông qua thị giác p1

         Con người sinh ra và phát triển trong môi trường thiên nhiên nên các điều kiện khắc nghiệt của thiên nhiên như gió, mưa, nắng, nóng, lạnh giá, thú dữ… đã tác động đầy ấn tượng vào ý thức con người. Để chống lại những tác động ảnh hưởng tiêu cực của thiên nhiên, con người đã tự tạo cho mình những khoảng không gian kín, tách biệt với thế giới bên ngoài để ẩn náu, sinh hoạt và những khoảng không này được gọi là môi trường nhân tạo. Môi trường nhân tạo không ngừng được cải tiến và phát triển theo sự phát triển và tiến hóa của con người.

        Lúc đầu, môi trường nhân tạo chỉ có mục đích bảo vệ an toàn cho con người nên những cái hang đá, túp lều bện bằng cành và lá cây có thể đáp ứng được. Dần dần, nó được cải tiến phát triển lên không những để bảo vệ an toàn con người hiệu quả hơn, mà nó còn có mục đích nữa là tạo điểu kiện sống lý tưởng hơn cho con người. Từ đó, các ngôi nhà xây, các tòa nhà với đầy đủ tiện nghi như máy điều hòa nhiệt độ, bóng đèn điện, máy bơm nước… đã xuất hiện. Ngày nay, các hoạt động chính của con người như ãn, ngủ, làm việc, nghỉ ngơi, trao đổi buôn bán, học hành… môi trường nhân tạo rất thích hợp với con người, nhưng con người vẫn luôn có nhu cầu quan hệ với
thế giới thiên nhiên bên ngoài, bởi vì con người được sinh ra và phát triển vốn từ môi trường thiên nhiên. Để đáp ứng được nhu cầu chính đáng trên thì “cái cửa sổ kính” mà ánh sáng có thể xuyên qua đã đóng vai trò rất quan trọng trong lịch sử phát triển kiến trúc của nhân loại.
          Ở bên trong tòa nhà, con người luôn sẵn sàng tiếp nhận và chào đón ánh nắng mặt trời, Dù chỉ là một vệt nhỏ ánh sáng mặt trời trực tiếp được lấy vào bên trong nhà qua một cái cửa sổ nhỏ ở trên cao cũng có thể làm sinh động khoảng không, và gây tác động tích cực cho thị giác và tâm lý – sinh học của con người. Không có một nguồn sáng nhân tạo nào có thể sinh ra được thứ ánh sáng giống hệt như ánh sáng mặt trời về phương diện gây tác động tích cực cho thị giác cũng như hiệu quả tâm lý – sinh học của con người. Con người vẫn sẽ cảm thấy gò bó tù túng như bị nhốt ở trong một cái hầm kín nếu như vệt nhỏ ánh sáng mặt trời trong tình huống trên đã được thay thế bằng một nguồn sáng nhân tạo có cùng cường độ sáng.

         Tuy nhiên, ánh sáng mặt trời cũng gây cho con người khó chịu do sức nóng, cũng như sự chói lóa nhiễu thị giác. Những cái cửa sổ kính diện tích quá lớn thì cho dù là kính mờ cũng sẽ gây cho con người cảm giác khó chịu do chói chang và bức xạ sức nóng, ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp vào một cái bàn làm việc sẽ gây tác động xấu cho thị giác con người, bởi độ sáng quá cao gây ra chói và mệt mắt, nhất là khi tình huống này bị kéo dài liên tục mà con người không thể khống chế điều chỉnh hay tự đổi chỗ được.
          Trong kiến trúc hiện đại, con người cần phải xem xét và đánh giá lại vai trò của cái cửa sổ. Việc xác định kích thước, hình dáng, vị trí của cửa phải đáp ứng được mục đích là lấy ánh sáng thiên nhiên, và tạo ra tầm nhìn cảnh quan đẹp mà mắt người nhìn thấy được một cách tối ưu nhất. Các cửa sổ khung kính lớn nhìn chung nên bố trí ở mặt đứng hướng Bắc, khi đó sẽ không cần các thiết bị phụ đi kèm để khống chế hay che chắn bớt ánh sáng trực tiếp của mặt trời. Các thiết bị này thường gây nhiễu cho sự nhìn của con người. Biện pháp kỹ thuật là dùng kính phản quang có thể làm giảm tác động của sức nóng, cũng như sự chói của ánh sár g mặt trời nhưng không phải là biện pháp triệt để.