Nghệ thuật chiếu sáng

Kết luận và kiến nghị trong thiết kế chiếu sáng phần 3

           Nước ta còn rất nhiều những công trình kiến trúc có giá trị cao về mặt kỹ thuật, nghệ thuật cũng như ý nghĩa văn hóa – xã hội – lịch sử (cung điện, đình chùa, hang động) cần được đưa ra khỏi bóng tối, mặc dù đã có một số những công trình kiến trúc lớn tiêu biểu ở Việt Nam đã được chú ý và nghiên cứu thực thi biện pháp chiếu sáng nhân tạo và đạt hiệu quả nghệ thuật (Nhà hát Lớn, Văn Miếu, cố đô Huế, Hội An…) nhưng bên cạnh đó vẫn còn một số công trình bị quên lãng hoặc được chiếu sáng, nhưng chiếu sáng chỉ là để chiếu sáng bảo vệ chứ chưa có giá trị về mặt nghệ thuật, đã bỏ lỡ thời cơ tạo sức hút du lịch mới, thậm chí đôi khi còn bị làm hỏng thẩm mỹ công trình.

         Đồng thời, chúng ta cũng cần phải quan tâm và đầu tư đúng mức cho ngành công nghiệp chế tạo các drng nguồn sáng nhân tạo, để tạo ra các sản phẩm thật đa dạng về chủng loại cũng như đạt yêu cầu cao về cả hai mặt: mặt kỹ thuật, công năng cũng như thẩm mỹ. Cần phái thấy trong định hướng tạo giá trị thẩm mỹ, mỗi kiến trúc sư phải có những quan điểm cũng như thủ pháp xử lý riêng của mình về nghệ thuật sử dụng ánh sáng vào kiến trúc, cũng giống như bất kỳ một nghệ sĩ nào trong lĩnh vực sáng tạo của mình (nhà văn, họa sĩ, nhà điêu khắc…) với nguyên tắc “mỗi người, mỗi phương pháp” để từ đó đẻ ra phong cách và đặc thù tác giả, tác phẩm đầy độc đáo, cá tính. Để thành công và rút ra được các bài học lớn, những kinh nghiệm góp phần nâng cao chất lượng thẩm mỹ cho công trình của mình, các kiến trúc sư, đặc biệt là các designer hiện đại, chỉ còn cách phải biết tổng hợp những kinh nghiệm thành công của các kiến trúc bậc thầy, các nghệ sỹ lớn của thê giới và Việt Nam.

       Thông qua việc phân tích cảm nhận những giá trị và hiệu quả của ánh sáng, từ đó xác định quan niệm coi “vật liệu ánh sáng” như một loại vật liệu quan trọng cấu thành tác phẩm kiến trúc và vận dụng nó một cách thông minh và sáng tạo.

.1. Một số đề xuất về nguyên tác thiết kế (hướng dẫn thiết kế)
         Ánh sáng là một thành tố không thể thiếu được trong nghệ thuật kiến trúc, do vậy việc tìm kiếm các giải pháp chiếu sáng đạt hiệu quả cao về mặt nghệ thuật cũng như công nãng – kỹ thuật là nhiệm vụ của kiến trúc sư và chuyên gia kỹ thuật ánh sáng. Đôi với kiến trúc sư thì công việc tìm kiếm các giải pháp kiến trúc này phải dựa vào sự am hiểu về bản chất ánh sáng về nguồn sáng và các nhu cầu tâm lý – sinh học của con người đối với ánh sáng. Việc chọn nguồn sáng, kết hợp chúng và cách bố trí các kiểu đèn chiếu sáng làm sao giúp cho việc nhận biết được các thông tin thị giác cần thiết dễ dàng phù hợp với các nhu cầu về mặt tâm sinh lý ứng với các dạng hoạt động bên trong và bên ngoài công trình. Với các kỹ sư ánh sáng, lại cần có những hiểu biết về nghệ thuật kiến trúc trong tổ chức các không gian hình khối đáp ứng công năng và hình tượng nghệ thuật để có thể phối hợp tốt với các kiến trúc sư ngay từ giai đoạn đầu của sáng tạo kiến trúc.
.2. Một giải pháp chiếu sáng tốt phải là giải pháp tổng hợp của các công việc
      a) Nắm chắc các đặc trưng của nguồn sáng từ đó tạo hiệu quả tổng hợp. Người ta phân biệt nguồn sáng theo phổ (nguồn sáng nóng, trung tính hay lạnh), và đánh giá khả năng cũng như đặc trưng biểu cảm của nguồn sáng cũng như kiểu chiếu sáng trên cơ sở phân biệt nguồn sáng là tự nhiên hay nhân tạo, kiểu chiếu sáng là: chiếu sáng đa hướng (khuếch tán), chiếu sáng tập trung và định hướng, chiếu sáng trang trí, chiếu sáng động, chùm sáng laze.
       b) Giải quyết tốt mối quan hệ giữa hệ thống nguồn sáng với các hoạt động công năng nhằm thỏa mãn các nhu cầu tâm sinh học trong thụ cảm thị giác:
– Nhu cầu về định hướng trong không gian và thời gian.
– Nhu cầu nhận thức về màu sắc hình thể bên ngoài của đối tượng và hiệu quả tương phản chất liệu bề mặt vật thể quan sát.
– Nhu cầu quan hệ với thế giới bên ngoài.
– Nhu cầu tạo lập vùng tập trung thị giác ưu tiên và các nhân hóa vùng không gian ánh sáng công năng.