Nghệ thuật chiếu sáng

Kết luận và kiến nghị trong thiết kế chiếu sáng phần 2

    Về lĩnh vực chiếu sáng tự nhiên
            Ở mỗi vùng trên đất nước Việt Nam vẫn có sự khác nhau của các yếu tố trong chế độ ánh sáng tự nhiên. Như ở miền Nam độ rọi bầu trời cao hơn ở miền Bắc và số giờ nắng ở miền Bắc thấp hơn ở miền Trung và miền Nam. Hơn nữa hướng nhà lại vô cùng phong phú, mỗi hướng tiếp nhận ánh sáng bầu trời tán xạ và tia nắng trực xạ mỗi khác.
Rõ ràng thật vô lý và lãng phí khi thiết kế hình khối và mặt đứng công trình với hiệu quả các loại bóng đổ do chi tiết kiến trúc tạo ra trên bản vẽ thường khá đẹp nhưng trên thực tế lại không bao giờ có, do hướng chiếu nắng không như dự kdổn (mật nhà Đông –
Tây). Cũng vậy, cần phải xóa bỏ sự bất hợp lý về vấn đề nhà mẫu điển hình thiết kế, sản xuất với các lỗ cửa mở như nhau và đề nghị được áp dụng đồng loạt trên tất cả các vùng trong nước.
         Ở mục trên đã cho thấy, ở nước ta bầu trời có độ rọi chiếu sáng cao ở mức trung bình là 33 klx. Thêm vào đó nước ta thuộc xứ nhiệt đới mưa nhiều nên cây cỏ bốn mùa tốt tươi cho nên tỉ lệ độ sáng tự nhiên tiện nghi giữa bầu trời, cảnh quan trong tầm nhìn và mặt đất tuần tự sẽ là 10:7:3. Trong kiến trúc nội thất ở Việt Nam cũng nên lấy tỉ lệ độ sáng – tối 10:7:3 này để áp dụng cho tỉ lệ độ sáng giữa các thành tố chính trong nội thất kiến trúc, tức là giữa trần:tường:nền (đề xuất của KS. Nguyễn Sanh Dạn). Tác giả Phạm Đức Nguyên lại kiến nghị trị số nổi, tức tỉ lệ độ chiếu sáng trung bình của một hình trụ trên độ chiếu sáng nằm ngang nên trong một giới hạn 0,3 -ỉ- 0,7 và độ tương phản sáng – tối khoảng 0,7 -ỉ- 0,8 là thích hợp với môi trường ánh sáng ở Việt Nam.
         Việt Nam nằm ở gần đường xích đạo chịu sự bức xạ nhiệt của Mặt Trời cao nên các giải pháp che nắng và chống chói (như xác định hình thức diện tích, vị trí cửa sổ hoặc trên cửa phải có thiết bị che nắng, phía trong cửa phải cần mành rèm che..) tức là những yếu tố sẽ có ảnh hưởng đến hiệu quả chiếu sáng mà trong quá trình thiết kế các kiến trúc sư cần phải biết quan tâm xử lý hiệu quả tổng hợp đúng mức (hình 1.2).
       Khi tính toán chiếu sáng tự nhiên để chống nóng người ta thường tránh, tức bỏ qua yếu tố ánh sáng trực xạ mà chỉ dùng ánh sáng khuếch tán bầu trời bởi vì độ sáng của ánh sáng trực xạ (nắng) quá cao gây ra những ảnh hưởng tiêu cực tới thị giác cũng như sức khỏe con người. Các cửa sổ lấy ánh sáng tự nhiên chỉ nên được bố trí ở trên các mặt đứng hướng Bắc – Nam để tránh tối đa ảnh hưởng bức xạ nhiệt tiêu cực của Mặt Trời. Đồng thời cũng nên tranh thủ ánh sáng phản quang (từ các mặt tường, mặt sân kế cận). Các sân trong của các nhà trong khu phố cổ có tác dụng vừa lấy ánh sáng, vừa tạo thông thoáng cho phòng liền kề với nó (hình 1.1).
Vê lĩnh vực chiếu sáng nhản tạo
        Ớ Việt Nam, lâu nay các kiến trúc sư dường như lãnh đạm đối với thứ :”vật liệu” ánh sáng nhân tạo mà nó lại là thứ vật liệu ưu việt hơn hẳn ánh sáng tự nhiên, cho phép kiến trúc sư hoàn toàn chủ động trong việc sử dụng, đạt được mục đích làm tăng giá trị của ba thành tố chính tạo nên kiến trúc tức là công năng, thẩm mỹ, kỹ thuật – kinh tế. Sự lãnh đạm của các kiến trúc sư Việt Nam đối với ánh sáng này một phần cũng do ảnh hưởng của nền kinh tế thời chiến, khi mà các chủ đầu tư không đủ tài chính đê mua thứ “vật liệu” xa xỉ tức ánh sáng để tạo ra sức quyến rũ cho công trình kiến trúc của mình.

Kết luận và kiến nghị trong thiết kế chiếu sáng phần 2 1

 
      Những năm gần đây, với chính sách “Đổi mới” đúng đắn của Đảng: nền kiến trúc Việt Nam đã có những bước tăng trưởng mạnh, do đó vấn đề về kinh tế, tài chính dành cho giải pháp ánh sáng, vì mục tiêu thiên nặng tính mỹ thuật hơn kỹ thuật trong kiến trúc đã không còn là mối lo ngại lớn của các chủ đầu tư. Hơn bao giờ hết, các chủ đầu tư các doanh nhân đã bắt đầu nghĩ tới ánh sáng như là một công cụ để họ quảng cáo, tiếp thị, tìm cách lôi cuốn khách hàng đến với mình, cũng như tãng sức quyến rũ và độc đáo cho công trình kiến trúc của mình. Đây chính là thời điểm thuận lợi cho các kiến trúc sư trổ tài sáng tác trong lĩnh vực ánh sáng nhân tạo.