Nghệ thuật chiếu sáng

Đánh giá chiếu sáng tự nhiên

Để đánh giá hiệu quả chiếu sáng tự nhiên thường thông qua chỉ tiêu kiểm tra trực tiếp độ rọi tự nhiên (lux) tại các điểm khác nhau trên bể mặt làm việc của phòng (thường là một mặt phẳng quy ước nằm ngang cách mặt sàn 0,85m). Tuy nhiên, khác với trường hợp sử dụng ánh sáng nhân tạo, khi độ rọi ngoài nhà thay đổi thì độ rọi tự nhiên trong nhà cũng thay đổi theo, khó có thể đặc trưng bằng một trị số. Để khắc phục người ta đề xuất cách đánh giá thứ 2 là dùng tỷ sô’ giữa độ rọi trong nhà và độ rọi nằm ngang ngoài nhà ở cùng một thời điểm, biểu diễn bằng phần trăm (%) gọi là hệ số độ rọi tự nhiên, ký hiêu là e:

 

đánh giá chiếu sáng tự nhiên của toàn phòng bằng cách xác định độ rọi tự nhiên (lx) hoặc hệ số độ rọi tự nhiên (%) theo một mạng lưới các điểm (trên mặt phẳng làm việc), hoặc tại các điểm (không ít hơn 5) trên các bề mặt cắt đặc trưng của phòng.
Trị số trung bình của độ rọi (hoặc hệ số độ rọi) là trung bình số học của các điếm khảo sát trong toàn phòng đó hoặc trên các mặt cắt phòng.

Yêu cầu chung của chiếu sáng tự nhiên nội thất là đạt được sự tiện nghi của môi trường ánh sáng (không gian ánh sáng) sao cho phù hợp được với tính chất hoạt động của con người (yêu cầu công nãng) bên trong các phòng đó.
Tiện nghi môi trường ánh sáng cần được xem xét trên cả 2 mặt chất và lượng:
– Về lượng, đó là đạt được độ rọi yêu cầu để hoàn thành có chất lượng công việc tương ứng và độ đồng đều ánh sáng trên toàn diện tích làm việc.
– Về chất, vấn để có liên quan đến việc loại trừ sự thoái hóa, sự phân bố không gian và hướng ánh sáng, tỷ lệ độ chói nội thất, cần đạt được một sự thích ứng tốt của mắt và sự nhìn.
2.5.2.1. Độ rọi tự nhiên yêu cầu
Độ rọi yêu cầu, dù là tự nhiên hay nhân tạo đều nhằm đảm bảo nhìn rõ các chi tiết để hoàn thành tốt các công việc. Sự khác nhau ở đây là đô rọi nhân tạo ổn định trong suốt thời gian làm việc, còn độ rọi tự nhiên sẽ tăng dần từ sáng sớm đến giữa trưa để rồi lại giảm dần đến chiều tối. Vì vậy người ta quy định “độ rọi tự nhiên yêu cầu” là độ rọi tại thời điểm tắt đèn buổi sáng và bật đèn buổi chiều..
Để tránh xảy ra sự điều tiết của mắt khi chuyển từ sử dụng ánh sáng nhân tạo sang ánh sáng tự nhiên (và ngược lại), nhất là đối với những người làm việc liên tục, độ rọi tự nhiên yêu cầu cũng được chọn đúng bằng độ rọi nhân tạo yêu cẩu.
Tại các thời điểm này (tắt và bật đèn) độ rọi tự nhiên trong nhà chủ yếu phụ thuộc độ rọi nằm ngang ngoài nhà và cách tổ chức các lỗ cửa lấy ánh sáng.
Độ rọi ngoài nhà lúc này được gọi là độ rọi giới hạn ngoài nhà (Egh). Đây là một tỷ số rất quan trọng khi xây dựng tiêu chuẩn chiếu sáng tự nhiên.
Từ kết quả khảo sát khí hậu ánh sáng của một số quốc gia người ta lập được độ phân bố độ rọi ngoài nhà trong nãm theo quan hệ đã cho. Nó cho biết .trong 8760 giờ của một năm thì có 5000 giờ ban ngày và 3760 giờ ban đêm. Độ rọi ngoài nhà thay đổi từ 0 đến 700001X, trong đó 24% thời gian (ứng với 1200 giờ ban ngày) độ rọi thay đổi từ 0 đến 3000ỈX. Nếu chọn độ rọi giới hạn 30001x thì số giờ sử dụng ánh sáng tự nhiên là 5000 – 1200 = 3800 giờ. Nếu chọn 50001x thì sô’ giờ sử dụng ánh sáng tự nhiẽn rút xuống còn 3550 giờ (ứng với 71% thời gian ban ngày trong năm), Rõ ràng <ở đây vấn đề kinh tế mang ý nghĩa lớn. Vì vậy trị số này ở các nước không nhất quản. Tác giả Phạm Đức Nguyên đề nghị tạm dừng Egh = 30001x cho điều kiện khí,hậu ánh sáng Việt Nam.
Cũng vậy tác giả trên đề nghị trị số độ rọi và hệ số độ rod yêu cầu khi chiếu sáng tự nhiên nên tham khảo đề nghị của hội chiếu sáng Đức (tham khảo bảng 2.7).

(có thể lấy bằng 2 cho các công việc chính xác và rất chính xác, bằng 3 cho các công việc chính xác trung bình).
Ngoài ra còn có thể đánh giá độ đồng đều bằng tỷ số của độ rọi trung bình trên mặt phẳng làm việc Etb và độ rọi nhỏ nhất Emin nghĩa là (Elb/Emin).