Nghệ thuật chiếu sáng

Chiếu sáng vì tiện ích nội thất (công năng – kỹ thuật)

         Một trong những phương tiện có hiệu quả để biểu hiện kiến trúc là ánh sáng. Từ lâu, các nhà kiến trúc đã biết sử dụng nhiều thủ pháp ánh sáng tự nhiên làm nổi bật hình khối của ngôi nhà trong một quần thể kiến trúc, thậm chí để nhấn mạnh một số ý đồ cục bộ trên mặt chính ngôi nhà.
Song, nếu chỉ trông chờ vào ánh sáng tự nhiên, người thiết kế nhiều khi phải bó tay khi thực hiện các yêu cầu chiếu sáng nội thất. Lý do rất đơn giản: độ rọi tự nhiên trong nhà quá nhỏ, không đủ để điểu chỉnh ánh sáng theo yêu cầu.
          Cũng may ánh sáng điện ra đời. Từ đơn giản đến phức tạp, từ cục bộ đến tổng thể, từ thực dụng sang nghệ thuật biểu hiện, từng bước nhà kiến trúc đã được ánh sáng nhân tạo tiếp tay để thực hiện nhiệm vụ của mình một cách hoàn hảo: thiết kế nội thất cũng như ngoại thất.
Các hình thức đèn chùm trang trí dùng bóng điện thay thế cho ngọn nến và đèn chùm dùng nến đã được thay thế bằng nhiều dạng đèn trang trí khác, tuy về đại thể đều sao chép nguyên xi các dáng vẻ và chi tiết trang trí vốn dĩ rất rắc rối của loại đèn này. Thoạt đầu, người ta cho rằng hình thức đèn chùm càng cầu kỳ, càng thể hiện tính nghệ thuật cao trong trang trí. Trong quá trình hoàn thiện kỹ thuật và chiếu sáng, hình thức đèn chùm ngày càng được đơn giản hóa, và đến ngày nay, loại đèn này chỉ còn là một vật dụng như bao vật dụng khác trong phòng, không có tác dụng lớn trong trang trí nội thất nữa.
        Giờ đây, xu hướng chung coi đèn không phải là thứ nhất thiết phải phơi bày ra mà càng ẩn gọn bao nhiêu càng tốt. Hình thức “kiểu dáng”, nếu có, cũng yêu cầu đơn giản, có tính hiện đại. Điều quan trọng là phải tạo ra được những nguồn sáng đảm bảo đủ cường độ sáng nhưng linh động hơn bằng cách sử dụng ánh sáng khuếch tán phản xạ, gần gũi với ánh sáng ban ngày. Và ánh sáng nhân tạo, dưới một lóp kính mờ, ở một mức độ nào đó, đã là sự mô phỏng ban đầu ánh sáng tự nhiên.
Cho đến nay, người ta không còn quan niệm đơn thuần rằng đèn chỉ là phương tiện chiếu sáng, mà còn xác định vai trò quan trọng của nó trong việc tổ chức không gian kiến trúc. Nếu bố trí đèn thích hợp, có thể giải quyết việc trang trí trần nhà (đôi khi cả tường nữa) để bố cục lắp đặt được dễ dàng hơn.
         Hiện nay có thể quy ra hai phương thức bố trí đèn chủ yếu: đèn bố trí tự do trong không gian phòng và đèn lẩn (khuất chìm một phần hay toàn phần). Việc hiện đại hóa hình thức bên ngoài cho loại đèn thuộc nhóm thứ nhất khó hơn với loại đèn thuộc nhóm thứ hai. Điểu này cũng dễ hiểu, bởi ít nhiều chúng ta còn chịu ảnh hưởng của các hình thức, kiểu cách của đèn truyền thống. Việc áp dụng giải pháp chiếu sáng với hệ thống đèn lẩn được xem là tiến bộ hơn, vì nó gắn liền với thiết kế nghệ thuật kiến trúc ngay từ khâu ban đầu. Ưu điểm nữa là không cần phải nghiên cứu sử dụng chao chụp đèn sao cho thích hợp, bởi vì không còn nguồn ánh sáng trực tiếp trong thị trường nữa.