Nghệ thuật chiếu sáng

Chiếu sáng cho khu triển lãm và phòng trưng bày

        Theo tính chất sử dụng có thể phân loại các công trình triển lãm như sau:
– Nhà triển lãm những kỷ vật công cộng, các di sản văn hóa vật thể (viện bảo tàng).
– Nhà trưng bày những tác phẩm nghệ thuật (tranh ảnh nghệ thuật tạo hình, các sản phẩm dệt, các loại y phục các công cu, gia cụ, điêu khắc và những trang trí…).
– Nhà triển lãm lịch sử (cách mạng, lịch sử, công nghệ, thành tựu khoa học…).
– Nhà triển lãm thành tựu kinh tế, các hội chợ thương nghiệp…
Mỗi loại như thế đều có yêu cầu chiếu sáng riêng ứng với các không gian khối tích, các môi trường ánh sáng, các kiểu chiếu sáng nhằm tạo ra những điều kiện tốt nhất cho sự nhận biết và thụ cảm nghệ thuật từng loại đối tượng.
        Riêng về thiết kế chiếu sáng tự nhiên thì cần phải căn cứ trên đặc thù của sản phẩm, các yêu cầu về sắp xếp bố cục về kích thước và mầu sắc để tranh thủ hướng chiếu sáng ban ngày thích hợp. về chiếu sáng nhân tạo cần phải chú ý đặc biệt đến hiệu quả phông nền không gian và tầm nhìn thích hợp, phương chiếu sáng, kiểu chiếu sáng, làm sao để khách xem dễ dàng thụ cảm được các đặc thù riêng của từng sản phẩm. Chẳng hạn các vật phẩm là mặt phẳng thẳng đứng như tranh ảnh vải vóc cần rất nhiều các mặt tường để treo, cần không gian độ lùi để bao quát vật phẩm, cần có một môi trường ánh sáng đều tập trung vào mặt tường treo, trong khi vùng đi lại của khán giả lại cần có ánh sáng tối hơn. Giải pháp thích hợp của chiếu sáng tự nhiên và nhân tạo là lấy từ trần hoặc mái xuống, sao cho tránh được hiện tượng chói lóa do phản xạ các nguồn sáng đến mắt người xem qua những mặt bóng láng của vật phẩm. Tỷ số độ rọi trên mặt phẳng trưng bày (Evf) với độ rọi trên mặt phẳng thẳng đứng qua mắt người quan sát (Eqs): Evf/Eqs > 1. tỷ sô độ rọi trên mặt phẳng nằm ngang cách sàn 1 m (Es) so với độ rọi trên mặt phẳng trưng bày: Evf/Eqs < 1. Góc tới từ nguổn sáng trên trần và mái làm với mặt tranh treo được lồng kính hay có chất liệu bóng láng (sơn mài, sơn dầu) phải nhỏ hơn 40°.
          Với các vật phẩm là mô hình kiến trúc, điêu khắc cần có những nguồn sáng cục bộ mạnh tạo ra hướng chiếu sáng thích hợp để làm nổi bật các hình khối và không gian, các chi tiết đắp nổi… Nhưng cần phải che dấu nguồn sáng khéo léo để không gây nhiễu thị giác khách tham quan.
Môi trường chiếu sáng các không gian này cần phải đảm bảo thu hút được sự chú ý của mọi người vào những chủ thể trưng bầy quan trọng. Nhìn chung ánh sáng tự nhiên trực tiếp như tia nắng mặt trời nên tránh vì không tạo nên những ý tưởng trưng bày chủ động. Ánh sáng nhân tạo là kiểu chiếu sáng thích hợp cho nội thất, song tại các không gian đại sảnh, phòng giải lao thư girãn Tigười ta lại chú ý chủ động khai thác ánh sáng tự nhiên kết hợp với mở những tẩm nhìn ra phía không gian bên ngoài, tạo điều kiện cho khách xem giao hòa thân thiện với thiên nhiên.
 Chiếu sáng cung thể thao
Chiếu sáng cho cung thể dục thể thao, nhà thi đấu, bể bơi có mái… Không thể dùng chỉ số ánh sáng tự nhiên m = S(/Ss (S|, là diện tích lỗ cửa, Ss là diện tích sàn) mà phải nghiên cứu bố trí hệ thống cửa sổ thích hợp các kích thước, số lượng, chất lượng chiếu sáng trong sự kết hợp giữa chiếu sáng tự nhiên và chiếu sáng nhân tạo. Một số yêu cầu cần lưu ý:
– Ánh sáng chủ yếu phân bố đểu, mạnh vào vùng sân bãi (emax).
– Vùng khán giả (khán đài) nằm trong vùng tối (emin) với quan hệ emin/emax > 0,3.
– Các nguồn sáng thường là các đèn pha nhưng phải bố trí đèn pha cách xa khán giả trên 1 Om để không gây lóa mắt.
– Đảm bảo trong thời gian thi đấu mọi người không cảm nhận thấy sự thay đổi về hoàn cảnh và điều kiện chiếu sáng, kể cả việc kết hợp 2 hình thức chiếu sáng tự nhiên và nhân tạo cũng không được làm cho mọi người cảm thấy sự chuyển tiếp từ hình thức này sang hình thức kia.
– Chọn loại đèn cần có thành phần quang phổ gần giống ánh sáng tự nhiên.
– Tuyệt đối không được tạo nguồn sáng mạnh trên trục sân thi đấu (cửa sổ lấy ánh sáng bầu trời hoặc đèn chiếu nhân tạo để tránh gây lóa mắt cho các vận động viên thi đấu).