Nghệ thuật chiếu sáng

Ánh sáng tự nhiên và nhân tạo phục vụ công năng và vẻ đẹp kiến trúc

         Nếu vỏ ngoài của tòa nhà được coi là tấm chắn giữa phần nội thất (phần môi trường cần được kiểm soát) và ngoại thất thì cần xem đó là một thiết bị lọc của điều kiện ảnh hưởng môi trường đến không gian hoạt động trong nhà, trong đó yếu tố có tác động tích cực nhất, đó là ánh sáng thông qua kênh giao tiếp quan trọng giữa con người và môi trường, mà hiệu quả nghệ thuật, công năng chính là các cảm thụ thị giác thông qua mắt con người. Mắt bị kích thích bởi những tia sáng phản xạ từ các vật thể, do đó chiếu sáng là điều kiện tiên quyết cho sự nhìn thấy. Nhìn chung ánh sáng có thể là nhân tạo như đèn điện, hoặc thiên tạo tức tự nhiên. ánh sáng nhân tạo thường đắt tiền, cần sự can thiệp của con người và công nghệ kỹ thuật; trong khi Ánh sáng tự nhiên lại sẵn có, miễn phí nên nhân loại, đã từ lâu và cho đến nay, cần tận dụng triệt để.
          Trong chiếu sáng nhân tạo các nguồn sáng chịu sự chi phối kiểm soát của người thiết kế, còn trong chiếu sáng tự nhiên thì nguồn sáng tùy thuộc vào địa lý, khí hậu của địa phương thông qua mặt trời và bầu trời; người thiết kế không chủ động quyết định được mà chỉ có thể can thiệp phần nào hiệu quả chiếu sáng của chúng bằng cách tạo các kích thước lỗ cửa, hướng cửa, các thiết bị che nắng.
         Nguồn sáng tự nhiên còn gọi là ánh sáng ban ngày thường do mặt trời cung cấp với một lượng bức xạ nhiệt rất lớn. Mặt trời chiếu sáng lúc rực rỡ, bầu trời không mây, có thể cung cấp một cường độ chiếu sáng khơảng 100 klx (tức khoảng 100.000 lux), với một mật độ bức xạ khoảng lkW/m2. Tuy nhiên ở vùng nhiệt đới thì tình hình không đơn giản. Nếu một lượng ánh sáng tự nhiên quá lớn đi vào nhà cũng có nghĩa là đưa bức xạ nhiệt làm nung nóng không khí trong nhà. Trên thực tế tại đây việc lấy ánh sáng tự nhiên cho phòng phải kết hợp với việc hạn chế lượng nhiệt thừa bất lợí cho phòng. Ngoài ra còn phải chú ý đến hiệu quả tâm lý cũng như vật lý của thị giác (tham khảo phần nghiên cứu I).
 Bản chất của ánh sáng:
      Bản chất của ánh sáng là một dải các bước sóng hẹp của bức xạ điện từ vào khoảng 380 – 780nm (hình 1.1). Bức xạ năng lượng này chứa đựng hai đặc tính: tính chất hạt phôtôn và tính chất sóng.

Ánh sáng tự nhiên và nhân tạo phục vụ công năng và vẻ đẹp kiến trúc 1

      Bước sóng sẽ quyết định mầu của ánh sáng. Ánh sáng nào chứa đựng tất cả các bước sóng nhìn thấy gọi là ánh sáng trắng – ánh sáng tự nhiên. Sự nhạy cảm của mắt người sẽ thay đổi tùy theo bước sóng. Nhạy cảm nhất là đối với bước sóng 555nm (mầu lục – vàng). Ánh sáng đơn sắc bình thường đi theo đường thẳng, vận tốc vào khoảng 3.10xm/s.