Nghệ thuật chiếu sáng

Ánh sáng mầu trong thiết kế chiếu sáng nghệ thuật

Từ lâu con người đã mong muốn tìm hiểu xem ánh sáng là gì? Và rồi bằng các thí nghiệm với ánh sáng tự nhiên, con người đã tìm ra được phổ của ánh sáng. Mọi vật thể ở nhiệt độ lớn hơn không độ tuyệt đối (độ °K) sẽ không ngừng bức xạ năng lượng ra không gian xung quanh nó dưới dạng sóng điện từ. Đó là những sóng có bước sóng thay đổi từ 10’ll,m đến 2 – 3km. Tuy nhiên, chỉ có một phần bức xạ trong phạm vi bước sóng rất hẹp từ 380 – 780nm mới tạo ra trong mắt chúng ta cảm giác sáng gọi là ánh sáng. Trong dải rất hẹp của các sóng bức xạ đó, con người có thể cảm giác được màu sắc khác nhau, chuyển đổi tinh tế từ đỏ sang tím, và rất khó chỉ định chính xác bước sóng giới hạn (xem bảng 2.1).

 

Bảng 2.1: bước sóng trong ánh sáng màu

Như vậy, ánh sáng là sự pha trộn của tất cả các bước sóng điện từ có bước sóng trong phạm vi 780 – 380 nm và sự phân tích ánh sáng ra thành các màu đơn sắc (mỗi một màu có một bước sóng tương ứng) gọi là phổ của ánh sáng. Ánh sáng trắng là sự pha trộn của tất cả màu sắc tự nhiên. Ánh sáng được sinh ra từ các nguồn khác nhau thì có các phổ ánh sáng khác nhau (xem bảng’2.3). Trong bảng 2.2 là tóm tắt đặc điểm cảm thụ ánh sáng của mắt người.

 

Bảng 2.2 là tóm tắt đặc điểm cảm thụ ánh sáng của mắt người.

Đặc biệt quan trọng trên võng mạc là một điểm nhỏ cạnh trục nhìn, có đường kính khoảng lmm (tương ứng với góc nhìn 2°) gọi là điểm vàng. Điểm vàng có một hố trung tâm, kích thước tương ứng với gốc nhìn 1° (đủ nhìn một ngôi nhà 5 tầng cao 15m ở xa lkm). Tại đây, các tế bào cảm quang nằm dày đặc, vì vậy hình ảnh nếu rơi vào đây thì sẽ rõ nét nhất. Cũng chính vì vậy, tuy ta có thể nhìn thấy trong phạm vi góc đến 50 – 60° so với trục nhìn của mắt, nhưng muốn nhìn rõ nét một vật, ta phải quay đầu để đưa hình ảnh vào đúng hô trung tâm trên võng mạc.
Khi chuyển từ nhìn ban đêm (tế bào que) sang nhìn ban ngày (tế bào nón) hoặc ngược lại, cảm giác sáng không xảy ra tức thời, mà phải qua một thời gian. Đó là hiện tượng thích ứng của mắt, gọi là thích ứng sáng khi chuyển từ tối sang sáng và thích ứng tối khi chuyển từ sáng sang tối. Sự thích ứng sáng xảy ra nhanh hơn thích ứng tối và chúng rất có ý nghĩa trong thiết kế chiếu sáng tự nhiên và nhân tạo.